Erzurum İspir Dut Pekmezi Nedir? Nasıl Yapılır, Nasıl Saklanır?

Erzurum'un İspir ilçesi, Çoruh Vadisi boyunca uzanan bahçeleriyle dut yetiştiriciliğinde adı geçen bir yöredir. Vadinin mikro iklimi, çevresindeki yüksek rakımlı arazilere göre daha ılıman olduğu için dut ağaçları burada yetişebilir. Yörede üretilen dut pekmezi de adını bu coğrafyadan alır.

Dut Pekmezi Nasıl Yapılır?

Geleneksel üretim, adı üstünde, yalnızca dut ve zamandan oluşur:

1. Hasat: Dutlar tam olgunlaştığında, genellikle ağacın altına serilen örtüye silkelenerek toplanır.
2. Ezme ve şıra: Dutlar ezilir, suyu (şıra) çıkarılır.
3. Durultma: Şıra, geleneksel yöntemde "pekmez toprağı" adı verilen killi toprakla durultulur. Bu adım şıradaki asidi dengeler ve tortuyu dibe çökertir. Ardından süzülür.
4. Kaynatma: Süzülen şıra, kazanlarda saatlerce açık ateşte kaynatılarak suyu uçurulur. Kıvam bu aşamada oluşur.

Bu süreçte şeker, glikoz şurubu veya koruyucu eklenmesi gerekmez. Pekmezin tatlılığı tamamen dutun kendi şekerinden gelir; kıvamı ise suyun uçurulmasından.

Gün Pekmezi, Dut Pekmezi, Karadut Pekmezi — Farkları Ne?

• Beyaz dut pekmezi: Beyaz duttan yapılır. Rengi açık kahve–kızıl tonlarındadır, tadı belirgin şekilde tatlıdır.
• Karadut pekmezi: Karaduttan yapılır. Rengi çok daha koyu, neredeyse siyaha yakındır; tadında hafif bir ekşilik bulunur.
• Gün pekmezi: Kaynatma yerine güneşte bekletilerek koyulaştırılan pekmeze verilen addır. Üretimi hava koşullarına bağlı olduğu için miktarı sınırlıdır.

Kıvam ve Renk Neye Göre Değişir?

Aynı yöreden alınan iki pekmez farklı görünebilir. Bunun sebebi genellikle şudur: dutun olgunluk derecesi, hasat yılının yağış durumu ve kaynatma süresi. Uzun kaynatılan pekmez koyulaşır ve kıvamı sertleşir. Bunların hiçbiri kalite göstergesi değildir; ürünün doğal değişkenliğidir.

Katkısız Pekmez Nasıl Ayırt Edilir?

• Etiket: İçindekiler kısmında yalnızca "dut" veya "dut şırası" yazmalıdır. Glikoz şurubu, sakaroz veya şeker yazıyorsa ürün karışımdır.
• Kıvam: Kaşıkla alındığında ağır ve kesintisiz akar. Çok akışkan bir ürün genellikle yeterince kaynatılmamış ya da seyreltilmiştir.
• Tat: Katkısız pekmezde tatlılığın ardından hafif bir dut aroması kalır. Yalnızca "şekerli" bir tat, şurup katkısına işaret eder.
• Dipte kristal: Zamanla dipte şeker kristalleri oluşabilir; bu doğal bir davranıştır.

Nasıl Saklanır?

Kısaca: ağzı kapalı kavanozda, oda sıcaklığında ve güneş görmeyen bir yerde. Buzdolabı gerekmez, kaşık her zaman kuru olmalı. Raf ömrü, küflenmenin gerçek sebebi ve bozulma belirtileri için dut pekmezi nasıl saklanır yazısına bakabilirsiniz.

Nasıl Tüketilir?

Pekmez en yaygın olarak kahvaltıda, tahinle karıştırılarak tüketilir. Yoğurda karıştırmak, sütle çırpmak veya tatlı tariflerinde şeker yerine kullanmak da mümkündür. Kaynatarak pişirilen tariflerde aromanın bir kısmı kaybolacağı için, mümkün olduğunca pişirme sonrası eklemek daha iyi sonuç verir.

Yörede üretilen pekmezi denemek isterseniz Erzurum İspir dut pekmezi 1 kg ve 500 gr seçeneklerimizi, diğer ürünler için pekmez çeşitlerimizi inceleyebilirsiniz.